Een bedrijfsarts onderzoekt bij onduidelijk verzuim systematisch of er medische, werkgerelateerde of persoonlijke factoren meespelen. Door middel van gesprekken, een probleemanalyse en soms aanvullend onderzoek brengt de bedrijfsarts in kaart welke beperkingen er zijn en welke mogelijkheden er nog wél bestaan. Ongeveer 40% van het langdurig verzuim heeft een niet-medische oorzaak, waardoor het belangrijk is om breder te kijken dan alleen de gezondheidsklachten. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe een bedrijfsarts te werk gaat wanneer de oorzaak van verzuim onduidelijk is, en wat je als werkgever zelf kunt doen.

Welke stappen doorloopt een bedrijfsarts bij onduidelijke klachten?

Een bedrijfsarts volgt bij onduidelijke klachten een gestructureerd proces: eerst een uitgebreid gesprek met de medewerker, vervolgens een beoordeling van vier domeinen (gezondheid, werk, privé en persoon), en daarna het opstellen van een probleemanalyse met advies over beperkingen en mogelijkheden. Dit vormt de basis voor het verdere re-integratietraject.

Het begint altijd met luisteren. De bedrijfsarts stelt gerichte vragen over de klachten, maar ook over de werksituatie, de thuissituatie en hoe de medewerker zelf tegen het verzuim aankijkt. Juist bij onduidelijke klachten is het belangrijk om niet te snel een conclusie te trekken, maar het volledige plaatje te begrijpen.

Na het gesprek maakt de bedrijfsarts een probleemanalyse. Dit document beschrijft welke beperkingen de medewerker ervaart, welke taken nog wél mogelijk zijn en wat het verwachte hersteltraject is. De probleemanalyse is een verplicht onderdeel binnen de Wet verbetering Poortwachter en vormt de basis voor het Plan van Aanpak dat werkgever en werknemer samen opstellen.

Concreet doorloopt de bedrijfsarts de volgende stappen:

1. Een uitgebreid anamnesegesprek met de medewerker
2. Inventarisatie van klachten, beperkingen en mogelijkheden
3. Beoordeling van medische én niet-medische factoren
4. Opstellen van de probleemanalyse
5. Advies aan werkgever en werknemer over vervolgstappen
6. Eventueel doorverwijzing voor aanvullend onderzoek of behandeling

Hoe beoordeelt een bedrijfsarts of verzuim medisch of niet-medisch is?

De bedrijfsarts maakt onderscheid tussen medisch en niet-medisch verzuim door de klachten te toetsen aan objectiveerbare beperkingen in relatie tot het werk. Wanneer er geen aantoonbare medische oorzaak is die het werken belemmert, adviseert de bedrijfsarts dat de medewerker inzetbaar is, ook al ervaart deze klachten. Het verschil tussen ziek zijn en arbeidsongeschikt zijn staat hierbij centraal.

Medisch verzuim herkennen

Bij medisch verzuim stelt de bedrijfsarts vast dat er sprake is van een ziekte of aandoening die concrete beperkingen oplevert voor het uitvoeren van werkzaamheden. Denk aan een gebroken been waardoor iemand niet kan staan, of ernstige concentratieproblemen door een depressie. De bedrijfsarts kijkt niet alleen naar de diagnose, maar vooral naar de functionele beperkingen: wat kan iemand wel en niet doen in het werk?

Niet-medisch verzuim signaleren

Niet-medisch verzuim ontstaat vaak door een conflict op de werkvloer, privéproblemen, onvrede over de werksituatie of een mismatch tussen de medewerker en de functie. De medewerker voelt zich niet in staat om te werken, maar er is geen medische verklaring voor die belemmering. In zulke gevallen adviseert de bedrijfsarts vaak dat de oplossing niet in de medische hoek gezocht moet worden, maar in een gesprek tussen werkgever en werknemer, mediation of aanpassing van de werkomstandigheden.

Gedrag speelt hierbij een grote rol. Iemand kan klachten ervaren zonder dat die klachten het werken onmogelijk maken. De bedrijfsarts helpt om dit onderscheid helder te maken, zodat werkgever en werknemer gericht aan de slag kunnen met de werkelijke oorzaak van het verzuim.

Wat kan een werkgever doen als de verzuimoorzaak onduidelijk blijft?

Als werkgever kun je bij onduidelijk verzuim het beste in gesprek blijven met de medewerker, het advies van de bedrijfsarts opvolgen en een Plan van Aanpak opstellen dat gericht is op de mogelijkheden die er wél zijn. Wacht niet af, maar neem een actieve rol in de verzuimbegeleiding en vraag de casemanager om het proces te bewaken.

De Wet verbetering Poortwachter verwacht van werkgevers dat zij actief meewerken aan re-integratie, ook wanneer de oorzaak van het ziekteverzuim niet direct helder is. Doe je te weinig, dan loop je het risico op een loonsanctie van het UWV, waarbij je tot een jaar langer het loon moet doorbetalen.

Dit kun je als werkgever concreet doen:

• Voer regelmatig gesprekken met de medewerker over hoe het gaat en welke mogelijkheden er zijn om (gedeeltelijk) terug te keren
• Volg het advies van de bedrijfsarts op en stel samen met de medewerker een Plan van Aanpak op
• Schakel de casemanager in om het verzuimproces te coördineren en de voortgang te bewaken
• Onderzoek werkgerelateerde factoren zoals werkdruk, samenwerking met collega’s of de inhoud van het werk
• Vraag om een arbeidsdeskundig onderzoek als er twijfel is of het werk nog passend is bij de beperkingen van de medewerker

Het is belangrijk om als leidinggevende open en eerlijk te communiceren. Onderzoek laat zien dat de leidinggevende de grootste voorspeller is van verzuim. Een goed gesprek waarin je oprechte interesse toont, kan al veel verschil maken.

Wanneer schakelt de bedrijfsarts externe specialisten in?

De bedrijfsarts schakelt externe specialisten in wanneer de eigen beoordeling onvoldoende duidelijkheid geeft over de beperkingen, wanneer specifieke diagnostiek nodig is, of wanneer het re-integratietraject vastloopt. Dit kan variëren van een doorverwijzing naar een medisch specialist tot het inzetten van een arbeidsdeskundige of psycholoog.

Er zijn verschillende situaties waarin een bedrijfsarts besluit om expertise van buitenaf in te roepen:

• Medisch specialistisch onderzoek: wanneer de klachten wijzen op een aandoening die nadere diagnostiek vereist, verwijst de bedrijfsarts door naar een specialist
• Arbeidsdeskundig onderzoek (ADO): een arbeidsdeskundige beoordeelt of het huidige werk nog passend is en adviseert over aanpassingen of alternatieve functies
• Psychologische begeleiding: bij stressklachten, burn-out of andere mentale problematiek kan de bedrijfsarts doorverwijzen naar een psycholoog of coach
• Mediation: wanneer een arbeidsconflict de oorzaak van het verzuim blijkt te zijn, kan een mediator helpen om de situatie te doorbreken

Daarnaast werkt de bedrijfsarts soms samen met een arboverpleegkundige die in taakdelegatie de begeleiding van de medewerker op zich neemt. De arboverpleegkundige ondersteunt bij het monitoren van het herstel en adviseert over preventie en duurzame inzetbaarheid, terwijl de bedrijfsarts eindverantwoordelijk blijft.

Het inschakelen van externe specialisten versnelt vaak het proces. Waar de bedrijfsarts breed kijkt naar de relatie tussen gezondheid en werk, kan een specialist dieper ingaan op een specifiek vraagstuk. Zo voorkom je dat het verzuim onnodig lang duurt.

Hoe voorkomt een organisatie dat verzuimoorzaken onduidelijk blijven?

Organisaties voorkomen onduidelijke verzuimoorzaken door te investeren in preventie, open communicatie en vroegsignalering. Een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) brengt gezondheidsrisico’s in kaart voordat ze tot verzuim leiden, terwijl getrainde leidinggevenden signalen eerder herkennen en bespreekbaar maken.

Preventie begint bij het kennen van de risico’s binnen je organisatie. Een actuele Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) geeft inzicht in de arbeidsomstandigheden die verzuim kunnen veroorzaken. Op basis daarvan stel je een plan van aanpak op om die risico’s te verminderen.

Daarnaast helpen deze maatregelen om verzuimoorzaken helder te houden:

• Voer periodiek een PMO of PAGO uit om de gezondheid en vitaliteit van medewerkers in kaart te brengen en klachten vroegtijdig te signaleren
• Train leidinggevenden in het voeren van verzuimgesprekken en het herkennen van signalen van werkstress of verminderde inzetbaarheid
• Creëer een open werkcultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om problemen te bespreken voordat ze uitvallen
• Zorg voor een vaste casemanager die het verzuimproces vanaf dag één coördineert en het overzicht behoudt
• Bespreek werkwaarden regelmatig met medewerkers, zodat verwachtingen van de organisatie en de medewerker in balans blijven

Door op deze manier structureel aandacht te besteden aan de vier domeinen die verzuim beïnvloeden (gezondheid, werk, privé en persoon) verklein je de kans dat verzuim je verrast. Je pakt signalen eerder op en kunt gerichter ingrijpen.

Hoe Masters in Vitaliteit helpt bij onduidelijk verzuim

Bij Masters in Vitaliteit begrijpen we dat onduidelijk verzuim vraagt om meer dan alleen een medische beoordeling. Onze aanpak richt zich op vier domeinen (gezondheid, werk, privé en persoon) en werkt op drie niveaus: medewerker, leidinggevende en organisatie. Zo komen we samen tot de kern van het verzuim en zetten we gericht in op herstel en duurzame inzetbaarheid.

Dit bieden we concreet:

• Vaste casemanager vanaf week 1: één aanspreekpunt dat het volledige verzuimproces coördineert en de voortgang bewaakt
• Ervaren bedrijfsartsen in de directie: korte lijnen en deskundig advies bij complexe verzuimcasuïstiek
• Gedragsgerichte verzuimbegeleiding: we richten ons op het verschil tussen ziek zijn en arbeidsongeschikt zijn, zodat medewerkers sneller terugkeren naar werk
• Ondersteuning voor leidinggevenden: we helpen managers bij het voeren van effectieve gesprekken en het creëren van een gezonde werkcultuur
• Preventieve diensten: van PMO tot advies over werkdruk en stress, zodat je verzuim voorkomt in plaats van achteraf oplost. Bekijk ons volledige aanbod van diensten voor verzuimbegeleiding en preventie

Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen bij verzuimbegeleiding en preventie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.